ŻYCIE I DZIEŁO STEFANA CZARNOWSKIEGO

Na starszym pokoleniu humanistów polskich, którzy pamiętają jeszcze Stefana Czarnowskiego, a zwłaszcza na tych, którzy byli jego uczniami czy współpracownikami, ciąży obowiązek przekazania pokoleniu następnemu sylwetki tej wyjątkowej indywidualności. Niewątpliwie, była to indywidualność w całym tego słowa znaczeniu. Wyrażała się ona wielostronnie: w jedynym w swoim rodzaju doborze zainteresowań i kwalifikacji naukowych i w rzadko spotykanych walorach moralności indywidualnej i społecznej: w niesłabnącej, rzec by można, niemal rosnącej z wiekiem wrażliwości i chłonności naukowej i politycznej: w tak rzadkim w okresie międzywojennym nasyceniu problemami stawianymi przez współczesność całego warsztatu badawczego: wreszcie – w niezwykłej logice rozwoju ideologicznego, trwającego przez całe życie.

Wydając dziś, w dwadzieścia blisko lat po śmierci autora, a w jedenastym roku Polski Ludowej pełne wydanie jego pism (z których część nie była dotychczas w ogóle przyswojona językowi polskiemu), mamy prawo spodziewać się, że obudzi ono zainteresowanie dorobkiem autora. Być może, pojawią się prace analityczne, poświęcone poszczególnym aspektom jego metody i badań. Zapewne w warsztacie badawczym niejednego humanisty znajdzie się miejsce na pozytywne lub negatywne stanowisko wobec takich czy innych pomysłów metodologicznych oraz wniosków naukowych Czarnowskiego. Wszechstronne omówienie dorobku naukowego i metodologii Czarnowskiego byłoby zadaniem niewykonalnym: wymagałoby bowiem równie indywidualnego i niepowtarzalnego zakresu kwalifikacji jak te, które on sam posiadał – od starożytnej Grecji po okres imperializmu, od religionistyki po ekonomię i kulturę materialną. Szkic niniejszy może być więc tylko pierwszą próbą i podjęciem wybranych zagadnień.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>