Wykresy rozwoju człowieka cz. III

W ciągu ostatnich 50 lat prace wykopaliskowe w warstwach geologicznych (np. w żwirze terasów rzecznych i w osadach jaskiń), w kurhanach (lub innych formach grobów), na terenach zamieszkania (osady palowe, zręby chat) itp. odkryły wiele szczątków ludzkich i przedmiotów wytwarzanych przez człowieka, takich jak ozdoby, wyposażenia grobów, broń, narzędzia, wyroby garncarskie itp. Gdyby istniała możliwość szacowania wiedzy człowieka i osiągnięć kulturowych na podstawie tych znalezisk, wówczas uzyskalibyśmy dane do osi rzędnych wykresu z rys. 1. Następnie, gdyby szczątki te zostały odnalezione in situ i gdyby w związku z tym było wiadomo, że są one współczesne warstwom, w których zostały znalezione, wówczas, z chwilą określenia wieku poszczególnych warstw w latach przed naszą erą lub w naszej erze, uzyskalibyśmy dane niezbędne do oznaczenia czasu na osi odciętych tegoż wykresu. Sposób, za pomocą którego można dokonać tego datowania, omówimy w rozdziale następnym. Weźmy taki przykład: zakładamy, że jest wiadome, iż dane naczynie pochodzi z kurhanu usypanego ok. 1800 lat p.n.e. Jeżeli naczynie to w pewien sposób, który jeszcze należy ustalić, odpowiada stopniowi osiągnięć kulturowych oznaczonych na rysunku – powiedzmy – liczbą 40, wówczas te dwie liczby, zestawione tak jak na rys. 1, będą oznaczone punktem A, natomiast szczególny typ tłuka kamiennego znalezionego w warstwach naniesionych ok. 100 000 lat temu – punktem B, o ile liczba okre ślająca osiągnięcia kulturowe odpowiadające temu tłukowi byłaby 10. Mając szeroki zakres tego typu informacji, można by w ten sposób oznaczyć na rys. 1 setki punktów. Co wyniknie z tej ogromnej liczby punktów? Zanim przystąpimy do wyciągnięcia jakichkolwiek wniosków, należy połączyć punkty ze sobą w porządku chronologicznym linią wychodzącą z punktu najwcześniej datowanego, a kończącą się w punkcie – w miarę możliwości – z dnia dzisiejszego. Jakie będą informacje dostarczone nam przez powstały w ten sposób wykres, uzależnione jest od jego formy. Jeżeli wykres biegnąc z lewa na prawo, przybierze formę linii zygzakowatej, oscylującej, wówczas możemy wnioskować, że osiągnięcia kulturowe człowieka w czasie również miały podobnie falisty przebieg. Człowiek mógł przecież wykazywać w pewnym okresie niezwykłą chłonność wiedzy, w innym zaś – zupełną ignorancję. Jest to oczywiście, przykład nierealny i taki wykres możemy potraktować jako zupełnie nieprawdopodobny. Należy przypuszczać, że krzywa wykresu będzie przebiegała raczej regularnie, a nie faliście. Regularność wykresu obrazuje regularność kulturowego rozwoju człowieka w czasie, a właściwie prawo ewolucji kulturowej człowieka w ciągu objętego wykresem okresu czasu. Niektóre formy wykresów obrazujących różne rodzaje praw, przedstawione są na rys. 2 za pomocą kilku krzywych. Istnieje, naturalnie, nieskończona różnorodność wykresów, jednak pięć wyimaginowanych i hipotetycznych ujęć graficznych, przedstawionych na tym rysunku, pozwoli zrozumieć ogólną metodę interpretacji. Wykres 1 wskazuje na równomierny zanik osiągnięć kulturowych człowieka, począwszy od stanu bardzo znacznego rozwoju w okresie sprzed 500 000 lat, aż do punktu zerowego w chwili obecnej, co, jak wiemy, nie odpowiada faktycznemu stanowi rzeczy. Wykres ten oznaczałby, że prawo ewolucji kulturowej człowieka – to ciągła regresja. Wykres 2 w podobny sposób obrazuje prawo stałego postępu. Wykres 3 wskazuje na ogromny postęp w ciągu pierwszych 300 000 lat istnienia człowieka, sięgający szczytu ok. 200 000 roku p.n.e. i następujący po nim okres gwałtownego spadku do bardzo niskiego poziomu w czasach obecnych, co także nie daje właściwego obrazu wydarzeń, które zaszły podczas istnienia człowieka. Wykres 4 to przykład całkiem nieprawdopodobny, mówiący o tym, że kultura człowieka przez cały ten czas pozostawała bez żadnych zmian. Wreszcie wykres 5 przedstawia niezwykle powolny postęp, ciągnący się przez setki tysięcy lat, i następujący po nim nagły wzrost, zakończony kulminacyjnym punktem najwyższego stanu kultury czasów obecnych. Miaro- wość przebiegu wszystkich praw rozwoju w ciągu ostatnich 100 000 lat oznacza, że można by przewidzieć z dużą dozą prawdopodobieństwa, jaki będzie stan kulturowy człowieka w ciągu najbliższych co najmniej 10 000 lat, o ile nie zajdą żadne nieprzewidziane wydarzenia mogące zakłócić ciągłość prawa. Widzimy więc, że forma wykresu, z wyjątkiem wykresu 4 – wskazuje na charakter kulturowego rozwoju człowieka w czasie jako ulegającego ciągłym zmianom. Podobne hipotetyczne wykresy można rysować dla zobrazowania biologicznego rozwoju rodowego człowieka.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>