Wybrany materiał szkieletowy cz. II

W czasach miocenu, który trwał w przybliżeniu od 12 do 30 milionów lat, Afryka i Indie stanowiły tereny eksperymentalne przyrody w rozwoju wielu form zwierzęcych – przodków współczesnych ludzi, małp człekokształtnych i małp zwierzokształtnych. W rejonie wielkich jezior Kenii w środkowowschodniej Afryce odkryto 3 rodzaje, obejmujące co najmniej 6 gatunków kopalnej małpy człekokształtnej. Dr H. L. Gordon odkrył pierwszą żuchwę w roku 1922, a do roku 1948 odkopano kilkaset niezidentyfikowanych znalezisk, głównie dzięki niestrudzonym wysiłkom dr Lea- keya i jego żony. Spośród tych różnych okazów szczególnie interesujący jest Proconsul ajricanus z uwagi na to, że szczątki jego zachowały się na tyle kompletnie (szczególne – większa część czaszki i cała żuchwa), że umożliwiały Sir Wilfredowi Le Gros Clarkowi wyciągnięcie pewnych poważnych wniosków, dotyczących powiązania tych okazów z człowiekiem.

Niestety, brak tylnej części czaszki Proconsul africanus, na skutek czego nie znana jest pojemność czaszki, która jednak jest zdecydowanie mniejsza niż u współczesnego szympansa. Po rekonstrukcji czaszki można było ocenić, że wynosiła ona przypuszczalnie 300-350 cm3. Najbardziej interesującą chyba cechą tej czaszki jest brak ciągłego wału nadoczodołowego. Czoło jest wypukłe i zaokrągla się w górę i w dół od nasady nosa. Nieco podobne, gładko zaokrąglone czoło spotyka się u małego szympansiątka. Proconsul africanus jest więc w pewnym stopniu pedomorficzny: nie rozwinęły się u niego wyspecjalizowane wały nadoczodołowe, takie jak u współczesnych małp człekokształtnych. Należy nadmienić, że klasyczna czaszka neandertalczyka, a mianowicie typowy okaz z okolic Dusseldorfu, wykazuje dobrze rozwinięty wał, podczas gdy czaszki wcześniejszych form neandertalskich, jak te, które znaleziono w Steinheim i Ehringsdorf, można pod tym właśnie względem porównać raczej do czaszek Proconsul africanus i współczesnego człowieka.

Z uwagi na brak potylicznych części czaszki nie można dokonać żadnych pomiarów wskaźnika 11 i J2, jednakże przy badaniu kości kończyn staje sią oczywiste, że ta niewielka małpa człekokształtna nie była wyspecjalizowana do zwieszania się na drzewach i posuwała się po ziemi za pomocą wszystkich czterech kończyn, czyniąc to przypuszczalnie w stosunkowo szybki i zwinny sposób. Z rys. 7 widać wyraźnie, że oczodół jest jakby prostokątny i płytki, w przeciwieństwie do głębokich i Okrągłych oczodołów u małp człekokształtnych żyjących obecnie, co, podobnie jak wypukłe czoło, stanowi cechę raczej ludzką niż małpią.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>