Wskaźnik wysokości płaszczyzny karkowej – kontynuacja

Kłykcie potyliczne znajdujące się u podstawy czaszki nie są widoczne na rys. 6, lecz ich położenie wskazuje punkt C na linii ED. Pionowa linia przerywana AB, łącząca punkt A z najwyższym punktem czaszki – B, oznacza wysokość sklepienia czaszki. Punkt E jest rzutem punktu zębodołowego, najbardziej wysuniętego punktu szczęki górnej, na płaszczyznę frankfurcką. Tak więc u małpy człekokształtnej, posiadającej szczęki wysunięte do przodu, odległość EC jest większa niż u człowieka. Teraz jest więc jasne, że stopień nie- zrównoważenia czaszki wzrasta z odległością EC, lub odległością AC przy stałej AB, lub z odległością AB przy stałej AC, a w obu przypadkach twarz ma tendencje do nachylania, czyli opadania ku dołowi. Dla przeciwdziałania mięśnie karkowe, umocowane w miejscu pokazanym na rys. 6 jako powierzchnia zacieniona, odciągają wstecz tylną część czaszki. Naturalnie spełniają one swą funkcję tym skuteczniej, im bardziej punkty przyczepu oddalone są od kłykcia C. Im silniej zatem wysunięta jest ku przodowi część twarzowa, czyli im głębiej cofnięte są kłykcie potyliczne, tym dalej musi być przesunięty punkt G (najdalszy ku tyłowi punkt powierzchni przyczepu mięśnia karkowego). Przy wysokiej wartości AB większa jest również objętość czaszki, podtrzymywanej wówczas dzięki zwiększonej odległości DC oraz wysokości DG, która oczywiście wzrasta wraz z odciąganiem do tyłu pola przyczepu mięśnia karkowego. W ten sposób dla danej liczby niezrównoważenia mierzonej odległością AC, czaszki dużego rozmiaru (wysoka wartość AB) wymagać będą odpowiednio dużej wartości DG dla utrzymania wyprostowanej względem punktu C postawy. Stosunek DG : AB będzie się zmniejszał w miarę skracania się odległości AC, a otwór wielki przyjmie bardziej centralną pozycję u podstawy czaszki, co jest cechą hominidalną. Skądinąd jednak ten proces przesunięcia ku przodowi otworu wielkiego warunkuje zmniejszony wysiłek mięśniowy w punkcie G, na skutek czego punkt D może być bliższy C, a wysokość DG odpowiednio niewielka. W ten sposób stopień wyprostowania postawy, a więc stopień „człowieczeństwa” szkieletu jest wymierzony przez wskaźnik stosunku DG : AB.

Można go wymierzyć na wielu dających się datować czaszkach przedhistorycznych, a następnie potraktować jako dogodną formułkę dla uzyskania punktów na wykresie obrazującym rozwój rodowy/czas. Oczywiście, wartości pomiarowe muszą być dostosowane odpowiednio za pomocą równań (2) i (3) omówionych na s. 13, tak aby liczby umieszczone na wykresie wzrosły do 100 w miarę zwiększonego wyprostowania postawy.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>