STEFAN CZARNOWSKI (1879-1937) CZ. II

Jak pisałem już na innym miejscu, umiejętność dostrzegania głębokich podobieństw pomiędzy zjawiskami zachodzącymi w różnych środowiskach kulturalnych nigdy nie prowadziła Czarnowskiego do łatwych uogólnień opartych na zewnętrznych analogiach. Przy każdej sposobności podkreślał organiczny związek każdego „elementu kulturowego“ z całokształtem kultury danego środowiska, z podłożem społecznym i gospodarczym, związek, dzięki któremu zjawiska zachodzące w odrębnych środowiskach społecznych, acz porównywalne, nie dają się sprowadzić jedne do drugich. Stwierdzał z naciskiem na mnogich przykładach, że nawet te same pod względem zewnętrznym elementy kulturowe zmieniają swe funkcje społeczne, gdy przechodzą z jednej grupy społecznej do innej o innej kulturze h Dlatego też wydaje mi się, że zbyt rzadko mówią o Czarnowskim przedstawiciele tzw. funkcjonalnej szkoły Bronisława Malinowskiego.

Sfera zagadnień objętych twórczością Czarnowskiego jest bardzo szeroka. Sięga ona od zagadnień metodologicznych i studiów nad dziejami filozofii społecznej w Polsce poprzez religionistykę, socjologię literatury i socjologię prawa aż do zagadnień kształtowania się ideologii społecznych i dynamiki ruchów społecznych. Nie wchodząc w bliższą charakterystykę tego dorobku naukowego pragnę tutaj –w „Przeglądzie Filozoficznym“ – podkreślić zagadnienia, które Stefana Czarnowskiego, stałego uczestnika posiedzeń i dyskusji Warszawskiego Towarzystwa Filozoficznego, wiążą z filozofią.

Poza dociekaniami metodologicznymi, poza filozoficznymi konsekwencjami rozważań dotyczących pojęcia kultury, wchodzą tu w grę przede wszystkim badania z zakresu socjologii poznania, a w szczególności badania nad społecznym uwarunkowaniem kategorii ludzkiego myślenia.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>