Stanowisko badawcze Czarnowskiego

Trzeba sobie uprzytomnić, że na początku XX wieku w ramach socjologii burżuazyjnej stanowisko badawcze Czarnowskiego było pod wieloma względami nowatorskie. Jego punktem wyjścia było badanie kultu bohatera jako zjawiska społecznego, historycznie w swojej treści zmiennego, którego zmienność zdeterminowana jest różnorodnością grup i struktur społecznych. Programową też była czysto laicka postawa Czarnowskiego przy analizie kultu świętych: traktował on kult świętych katolickich w kategoriach szerszych kultu bohaterów w ogóle, obok bohaterów kultów pogańskich: analizował w konkretno-historycznym przebiegu na gruncie Irlandii wczesnochrześcijańskiej zjawiska synkretyzinu obu religii i trwałość wątków w wypadku trwałości tych elementów ustrojowych, które powołały je do życia.

Jak widzieliśmy wyżej przy omawianiu założeń socjologii Durkheima, realizacja tak ambitnie pojętych założeń badawczych, zmierzających do traktowania zjawisk społecznych jako społecznie zdeterminowanych, zależnych od „substratu społecznego“ i dających się badać „jak rzeczy“ – uzależniona była w swoich wynikach od sposobu rozumienia społeczeństwa i tego, co społeczne. Widzieliśmy, że idealizm w socjologii Durkheima przejawiał się w traktowaniu społeczeństw faktycznie zróżnicowanych jako jednolitych. Nie oznacza to, by durkheimiści nie widzieli zróżnicowania społecznego, ale kryterium tego zróżnicowania upatrywali nie w podziale społeczeństwa na klasy i warstwy, lecz – jak już mówiliśmy – w swoistym monizmie morfologicznym, w którym na plan pierwszy wysuwały się takie elementy struktury, jak skupienie czy rozproszenie ludzi w sensie przestrzennym, jak więź oparta na pokrewieństwie czy też więź terytorialna. Wąsko i w sposób daleki od całego bogactwa konkretnych form i treści życia społecznego pojmowali zakres „tego, co społeczne“, upatrując je przede wszystkim w formach odświętnego i symbolicznego „realizowania się więzi“ społeczeństwa jako całości.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>