Socjologia durkheimowska cz. II

W młodości – zarówno w studiach, jak i w polityce – pasjonowały Durkheima dwie sprawy: charakter kapitalistycznego społeczeństwa i problematyka socjalizmu. W czasie studiów w Lipsku zajmował się Durkheim wiele doktrynami socjalistycznymi oraz pracami Marksa. W latach młodzieńczych związany jest blisko z Jauresem, a sorelowski syndykalizm będzie czerpał szeroko argumentację z jego dzieł i wykładów.

W centrum zainteresowań ideologicznych durkheimizmu znalazła się więc podstawowa problematyka socjologiczna społeczeństwa kapitalistycznego: ona też zdeterminowała kierunek jego teorii naukowej. Przemiany zachodzące we współczesnym kapitalizmie, koncentrację kapitału i dyspozycji ekonomicznej, Durkheim traktował jako zjawisko nieuchronne i pełne obiecujących perspektyw w ramach ustroju kapitalistycznego: przeciwstawiał się liberalnym marzeniom o powrocie do stanu poprzedniego. Nie wierzył w doktrynę liberalnego automatyzmu. Nie wierzył też, by do scementowania społeczeństwa, którego klasowe rozdarcie stwierdzał, wystarczyła liberalna czy klerykalna utopia. Klasowe rozdarcie społeczeństwa kapitalistycznego traktował Durkheim jako objaw patologiczny, który socjologia miała usunąć wskazując drogi „uzdrowienia“ kapitalistycznego ustroju. Determinantami ukształtowania się doktryny durkheimowskiej były więc realia współczesnego społeczeństwa kapitalistycznego: jego nowe tendencje monopolistyczne, podcinające liberalizm u podstaw, i rola rewolucyjnego ruchu robotniczego, który poprzez likwidację samego ustroju chciał zaradzić „patologii“ życia społecznego, „patologii“ będącej cechą ustroju, a nie jego przejściową deformacją. Durkheim wychodził z pełnej afirmacji kapitalizmu w jego „nowoczesnej“ postaci i z pełnej wiary w przejściowość jego społecznych niedomagam Nic bardziej charakterystycznego, jak słowa Maussa o tym, co odstręczało Durkheima od politycznego ruchu socjalistycznego. Miały go do niego zniechęcić nieprzypadkowe cechy tego ruchu: jego gwałtowność, jego charakter klasowy bardziej lub mniej robotniczy, jego charakter polityczny: Durkheim byl głęboko przeciwny wszelkiej walce klas czy narodów, pragnął zmian na korzyść społeczeństwa jako całości, a nie dla jego części, choćby ta część była najsilniejsza i najliczniejsza 35. Ta informacja Maussa wprowadza nas od razu in medias res.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>