Służba Czarnowskiego w wojsku

Ostatni okres pobytu w wojsku wiąże Czarnowski już z działalnością pedagogiczną – wykłada w Szkole Sztabu Generalnego geografię wojskową – a jednocześnie próbuje wracać do działalności publicystycznej (na łamach „Kuriera Polskiego“), zajmując się w swych artykułach przede wszystkim zagadnieniami wojskowymi.

Aprobuje w tym okresie niewątpliwie działalność Piłsudskiego. Konsekwentny w osiągniętej już w latach 1910-1912 postawie antyendeckiej, wypowiada w swych artykułach wiele gorzkich słów w okresie morderstwa Narutowicza i późniejszych demonstracji hallerowskich. Wypowiadając się niejednokrotnie w sprawach dotyczących wychowania wojska, dąży do tego, by system wychowawczy w wojsku „zharmonizować z republikańskim i demokratycznym ustrojem państwa“ 19.

W r. 1923 Czarnowski ostatecznie opuszcza wojsko. Nie znamy okoliczności, w jakich to nastąpiło. Faktem jest jednak, że rozpoczął się wtedy niezwykle trudny okres jego życia. Wiele tu faktów dla nas dziś niejasnych. Uniwersytet Warszawski nie spieszy się z powołaniem go do swego grona: krakowski podobno stara się dla niego o katedrę – lecz napotyka opór władz. Punkt oparcia daje mu Wolna Wszechnica Polska, ofiarowując katedrę religio- nistyki. Dorabia Czarnowski wykładami z historii kultury w Państwowej Szkole Dramatycznej, przekładami itp.

Czarnowski zachowuje zdobytą w latach przedwojennych pozycję w nauce francuskiej i międzynarodowej, jako celtolog i historyk religii. W r. 1919 ukazuje się w Paryżu jego książka o św. Patryku, która dotąd uważana jest za jedną z klasycznych, reprezentatywnych prac francuskiej szkoły socjologicznej. W r. 1924 powołany zostaje na członka założyciela Institut Français de Sociologie. W r. 1928 zaproszony jest na cykl wykładów do École Pratique des Hautes Études w Paryżu.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>