Racjonalizm szkoły durkheimowskiej

Były to zarzuty jak najbardziej „krzywdzące“. Ten durkheimowski „kolektywizm“ – jak widzieliśmy – nie miał nic wspólnego z tendencjami socjalistycznymi, a posądzenie o materializm nie znajduje potwierdzenia ani w doktrynie, ani w praktyce badawczej durkheimizmu. Bronił się też Durkheim wielokrotnie i stanowczo przed tymi zarzutami, i miał niewątpliwie rację 59.

Racjonalizm szkoły durkheimowskiej, jej ambicje unaukowienia humanistyki i punkt wyjściowy – uznanie specyficznej kategorii zjawisk rzeczywistości, zjawisk społecznych – nie ratowały socjologii Durkheima przed idealizmem, a.nawet nie chroniły jej przed częściowym faktycznym agnostycyz- mem. „Kąt widzenia“ naukowy został bowiem w zarodku – w wypadku Durkheima nieuchronnie – zdeterminowany przez wyżej scharakteryzowaną doktrynę społeczną, którą Durkheim sam wiązał najściślej z drogami swojej myśli naukowej. Cały zespół założeń podstawowych i kierunek badań durkheimizmu jest niewątpliwie idealistyczny. Podejmowane parokrotnie próby wykazywania rzekomych zbieżności między socjologią Durkheima i Marksa – chwytały się podobieństw powierzchownych. Sam Durkheim podkreślał rozbieżność zasadniczych punktów wyjścia już nawet w pojmowaniu determinizmu eo.

Dyskusje w sprawie metodologii historii i stosunku między historią a socjologią pojawiały się często w „Année Sociologique“, wywołując liczne repliki w czasopismach historycznych. Zajmował się szczególnie tymi problemami w szkole durkheimowskiej statystyk, ekonomista i historyk Fr. Simiand (por. Bougie, La méthodologie de Fr. Simiand et la sociologie. „Annales Sociologiques“. Serie A. 2, Paris 1936.

9Np. w De la méthode objective en sociologie. „Revue Philosophique“, 1901, w studiach zebranych pt. Sociologie et Philosophie, 1921. Wracają też do tej sprawy i uczniowie Durkheima, czuli na zarzuty „materializmu“ kierowane przeciwko Durkheimowi.

Georges Kagan, Durkheim i Marx. „Przegląd Socjologiczny“, T. VIII, 1916: Armand Cuvillier, Durkheim et Marx. „Cahiers Internationaux de Sociologie“. Vol. IV, 1918. Por. cytowaną wyżej recenzję z książki Labrioli, wr której Durkheim wskazuje na swoje zasadnicze rozbieżności z teorią materializmu historycznego.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>