Quaestor i decentralizacja

Wątpić więc należy, czy junkrowie tak się do projektu autonomistycznego zapalą, jak to zdają się przypuszczać konserwatywni polscy mężowie stanu. Można nawet być pewnym, że się projektem tym zbytnio nie przejmą. Będą zresztą mieli najzupełniejszą słuszność ze swego stanowiska, gdyż po pierwsze, decentralizacja jest dla nich interesem wątpliwym, po wtóre jest ona w Prusiech nie do urzeczywistnienia, nawet gdyby całe stronnictwo konserwatywne pruskie jej chciało.

W rzeczy samej, nie od niego tylko ona zależy. Taka reforma, jakiej chce autor artykułów w „Słowie“, jest ni mniej ni więcej tylko przekreśleniem całej historii Prus, które urosły centralizmem. Nie tylko konserwatyści są doń przywiązani. Tkwi on w duszy wszystkich warstw społecznych, jest koniecznością życia dla wszystkich ugrupowań interesów, które się na jego podłożu zrodziły. Decentralizacja spaczyłaby cały dzisiejszy rozwój ekonomiczny. Przeciwnikami jej zaciekłymi byłyby równie dobrze miasta, jak wsie, przemysłowcy i handlowcy, jak robotnicy. Byłaby jej przeciwną i Korona, dla której znacznie mniej ważne jest to, czy w Sejmie ma większość konserwatywną, niż to, że może mieć wpływ bezpośredni na cały, administracyjnie jednolity kraj. Wybierze ona zawsze ewentualność konfliktu z jednym Sejmem niż z całym szeregiem sejmików.

Mówiąc, że decentralizacja taka, o jakiej myśli p. Quaestor, jest nie do urzeczywistnienia, powiedzieliśmy jednak za wiele. Owszem – historia zna przykłady podobnych przekształceń, z których jeden słynniejszy od innych: przekształcenie autonomistycznej Francji królewskiej na centralistyczną napoleońską. Reforma ta nosi miano Wielkiej Rewolucji Francuskiej. Wątpimy, czy p. Quaestor myśli, że uda mu się przekonać konserwatystów pruskich, by się jęli podobnie bohaterskich środków li tylko dla uratowania choćby nawet dwóch trzecich swoich mandatów.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>