Postulat integralności całej humanistyki

Cechą charakterystyczną koncepcji naukowych szkoły durkheimowskiej był swoisty postulat integralności całej humanistyki. Przekonaniem szkoły było, iż wszystkie dziedziny humanistyki automatycznie, przejąwszy zasadę zdeterminowania badanych przez siebie zjawisk życiem zbiorowym, stać się powinny „tyluż gałęziami socjologii“ i że tylko to umożliwi im naukowe badanie swego przedmiotu, socjologii zaś wyjście poza spekulacje 56. Głównymi dziedzinami, które zostały od pierwszej chwili „zaatakowane“, były: historia, psychologia, językoznawstwo i prawo. Bez przesady też można powiedzieć, że socjologia durkheimowska we Francji przenikała do wszystkicłi dziedzin humanistyki wnosząc w nie ferment i wprowadzając do swojej ekipy jej wybitnych na ogół przedstawicieli (sinolog Granet, germanista i celtolog Hubert, ekonomista i statystyk Simiand, językoznawca Meillet, etnolog Lévy-Bruhl i wielu innych) 57.

Szczególnie zawzięte boje toczą się od początku z tradycyjną historiografią, zapatrzoną w mit faktu indywidualnego. Przy jednoczesnej walce przeciwko socjologii spekulatywnej przewiduje się, że w przyszłości łiistoria i socjologia zespolą się w jedną naukę. Wyrażała się w tym wiara w możliwość i konieczność ustalania prawidłowości, opartych na zrozumieniu społecznych zdetermino- wań indywidualnych faktów historycznych 58.

Ambicje poznawcze i zainteresowanie dla metodologii i humanistyki, zwarta koncepcja socjologiczna, hasła metody obiektywnej i eksperymentalnej, wypowiedzenie walki objawom formalistyczno-faktograficznego kostnienia w tradycyjnej humanistyce, hasło praktycznej użyteczności nauki o społeczeństwie – wszystko to, z jednej strony, zyskiwało szkole adeptów, sympatyków i szeroki rozgłos, z drugiej zaś – wywoływało liczne spory i polemiki. Mniej istotne są tu dla nas protesty ze strony różnych gałęzi humanistyki, zagrożonych „imperializmem“ socjologii, czy też tym bardziej protesty tradycyjnych zwolenników idiografizmu lub metod indywidualistyczno-psychologicznych. Bardziej interesujący jest fakt, że durkheimizm ze swym prymatem zbiorowości w stosunku do jednostki i ze swym hasłem badania zjawisk społecznych „jak rzeczy“ ściągnął na siebie zarzuty „kolektywizmu“ i „materializmu“.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>