Patriotyczna i niepodległościowa postawa Czarnowskiego

W szeregach legionowych zastało Czarnowskiego powstanie niepodległego państwa polskiego w r. 1918. Jeśli uwzględnimy na wskroś patriotyczną i niepodległościową postawę Czarnowskiego, a jednocześnie pamiętać będziemy, że daleki był wówczas jeszcze od zrozumienia istoty państwa burżuazyjnego i klasowych pozycji proletariatu – nie będziemy się dziwić, że Czarnowski oddaje całą swoją aktywność budowie nowego państwa. Pozostaje też w orbicie wpływów piłsudczyzny. Mimo możliwości powrotu do pracy naukowej (zaproszenie do Uniwersytetu Warszawskiego) pozostaje w wojsku aż do r. 1923. Wojnę r. 1920 odbywa w czynnej służbie frontowej. W okresie tym umiera jego jedyny syn.

Tak jak w działalności publicystycznej starał się Czarnowski zawsze wiązać swe wypowiedzi z analizą naukową – tak też i podczas służby wojskowej (oczywiście z wyjątkiem miesięcy spędzonych na froncie) na ogół nie zaprzestawał swoistej pracy naukowej. Od pierwszego momentu w NKN do ostatniej swej służby w Sztabie Generalnym wykonuje szereg zadań naukowych, przede wszystkim w dwóch dziedzinach: demografii i geografii wojskowej. Prace demograficzne służyć miafy za podstawę do planowania akcji mobilizacyjnych. Prace z zakresu geografii wojskowej były pracami przygotowawczymi do ustalenia strategicznych podstaw przyszłych granic Polski.

Czarnowski niewątpliwie stal w tym okresie na stanowisku koncepcji wielonarodowościowego państwa polskiego. Stąd też postulowane przez niego granice przebiegają daleko na wschód: z drugiej jednak strony widzi on, że Bug jest właściwą granicą narodu polskiego. Uwidoczniło się to w okresie Rady Regencyjnej, wobec groźby oderwania od Królestwa części terytoriów na zachód od Bugu. Uwidoczniło się to również w jednym z późniejszych artykułów (Mniejszości narodowe iv armii polskiej, 1923), w którym wyraźnie wypowiada się przeciwko próbom wynaradawiania ukraińskich i białoruskich rekrutów 11. Ciekawe też, że w swych projektach granicznych uwzględnia Czarnowski od pierwszej chwili możliwość powstania niepodległego państwa litewskiego, postulując jednocześnie dobrosąsiedzkie stosunki polsko-litewskie w.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>