Albania semper viva

Nie pierwszy to raz wyłania się z bałkańskiego zamętu nowy organizm polityczny. Nieraz już też mocarstwa brały pod swą opiekę młode państewka, z gruzów potęgi otomańskiej powstałe, tak jak czynią to teraz Włochy i Austria w stosunku do Albanii. Nie w tym też leży ważność sprawy szczególna i jej znaczenie jako nauki. Z uznaniem słuszności dążeń albańskich do saino- istności narodowej i politycznej po raz pierwszy w prawie międzynarodowym narodowość staje się podmiotem prawa. Po raz pierwszy dyplomacja europejska tak głośno proklamuje zasadę, że narodowi odrębnemu należy się własny ustrój polityczny i głos bezpośredni w koncercie mocarstw – dlatego, że jest narodem i że jest odrębny.

czytaj dalej

Znaczenie prac Stanisława Czarnowskiego

Jeśli opowiadał (a czynił to zawsze z nieporównanym wdziękiem, roztaczając przed zadziwionym słuchaczem całą tęczę niesłychanych zupełnie szczegółów, które w ustach Jego splatały się w harmonijne obrazy) o obyczajach Eskimosów, nigdy nie miał w sercu swym wyrozumiałości czy pobłażania, które upokarza, lecz zawsze i wszędzie zrozumienie, które łudzi zrównywa i uszlachetnia. Jakoś tak dziwnie się składało, że zarówno z poezji wędrownych wieszczów cel- tyckich, jak z piosenek chłopa polskiego, :z żalów nędzarza i włóczęgi wieku XVII, jak z warsztatów robotnika czy też ze słów rozczarowania w ustach bezrobotnego, modlitwy augura czy z bajki dziecięcej o wilku i kozie – ze wszystkich tych motywów i źródeł spływał do umysłu i serca Stefana Czarnowskiego jeden ton ludzki.

czytaj dalej

Homo heidelbergensis (człowiek heidelberski)

Niedaleko małej wioski Mauer, około 10 km na po- łudnio-wschód od Heidelbergu, znajduje się wielka piaszczysta jama, na terenie której dr Otto Schoeten- sack prowadził wieloletnie poszukiwania. W roku 1907 jego wytrwałość została nagrodzona odkryciem ludzkiej żuchwy, na głębokości około 25 m pod warstwą zarówno nowszych, jak i starszych piasków lessowych (patrz rys. 49). Żuchwa skojarzona była z przedmiotami z obrobionych kości oraz fauną ciepłego klimatu, obejmującą gładkoskórego słonia o prostych kłach (Loxodonta antiąua), gładkoskórego nosorożca (Diceros leptorhinus), bardzo wczesny typ konia itp.

czytaj dalej

Wskaźniki przy badaniu czaszki

Wnioski dotyczące odkryć dokonanych do roku 1930 odnoszą się również do wielu innych szczątków odkopanych w tym samym okresie. Najwcześniejsze przypuszczalnie znaleziska to kości długie szkieletu osobnika płci męskiej, odkryte w roku 1822 w Gibraltarze, i typowy okaz znaleziony w roku 1856 w Neandertalu koło Dusseldorfu.

czytaj dalej

Okres lat 1914-1923 dla Czarnowskiego

Wielkim okresem prób, doświadczeń i rozczarowań stał się dla Czarnowskiego okres lat 1914-1923. Pierwszym aktem decyzji było uchylenie się od poboru do wojska carskiego i ukrywanie się w Warszawie do lata r. 1915. Wobec trudniejszych decyzji znalazł się Czarnowski po wkroczeniu Niemców. „Orientacja“ Czarnowskiego była zarazem zdecydowanie antyniemiecka i antyrosyjska. Czarnowski dał się zapędzić w ślepy zaułek pozorem „trzeciej orientacji“ – austriackiej, na której opierał się Piłsudski. Jednocześnie daleki był jeszcze Czarnowski od zrozumienia, że właściwe historyczne interesy narodu polskiego nie pokrywały się z żadną z „trzech orientacji“. Ideologiczne założenia Czarnowskiego, pełne wewnętrznych sprzeczności, i całkowite zaabsorbowanie sprawą wyzwolenia narodowego, uczulenie na ostre problemy społeczne przy odrzuceniu rewolucyjnej platformy walki proletariatu – uczyniły Czarnowskiego bezsilnym wobec niepodległościowej i socjalistycznej frazeologii piłsudczyzny, która jednocześnie otwierała przed nim pole działalności aktywnej, o jakiej marzył. Toteż nie przyjął Czarnowski nominacji profesorskiej w uruchomionym jesienią 1915 r. Uniwersytecie Warszawskim. Wstępuje do Legionów. W r. 1916 aresztowany przez Niemców przebywał pewien czas w Cytadeli, w której już raz „gościł“ w r. 1902. Poza tą przerwą przez cały okres okupacji niemieckiej działa w Departamencie Wojskowym NKN w Piotrkowie przy pracach mobilizacyjnych, a w ostatnim okresie, już za Rady Regencyjnej, jest zatrudniony jako instruktor w szkole podchorążych w Ostrowi Mazowieckiej.

czytaj dalej

Zbiór demagogicznych haseł

O cóż chodzi tej pajdokracji, aroganckiej na zewnątrz – w stosunku do władz akademickich, terrorystycznej i demagogicznej na wewnątrz – w stosunku do ogółu młodzieży? Uchwały krakowskiego zjazdu Bratnich Pomocy nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do celów bezpośrednich. Chodzi po prostu o wyłączenie zupełne Żydów ze wszystkich uczelni akademickich i tym samym o zapobieżenie konkurencji we wszystkich dziedzinach życia zawodowego, do których przygotowują studia wyższe. Ale chodzi tu o coś więcej: o faszyzację całego życia społecznego w duchu hitlerowskim.

czytaj dalej