Okres lat 1914-1923 dla Czarnowskiego

Wielkim okresem prób, doświadczeń i rozczarowań stał się dla Czarnowskiego okres lat 1914-1923. Pierwszym aktem decyzji było uchylenie się od poboru do wojska carskiego i ukrywanie się w Warszawie do lata r. 1915. Wobec trudniejszych decyzji znalazł się Czarnowski po wkroczeniu Niemców. „Orientacja“ Czarnowskiego była zarazem zdecydowanie antyniemiecka i antyrosyjska. Czarnowski dał się zapędzić w ślepy zaułek pozorem „trzeciej orientacji“ – austriackiej, na której opierał się Piłsudski. Jednocześnie daleki był jeszcze Czarnowski od zrozumienia, że właściwe historyczne interesy narodu polskiego nie pokrywały się z żadną z „trzech orientacji“. Ideologiczne założenia Czarnowskiego, pełne wewnętrznych sprzeczności, i całkowite zaabsorbowanie sprawą wyzwolenia narodowego, uczulenie na ostre problemy społeczne przy odrzuceniu rewolucyjnej platformy walki proletariatu – uczyniły Czarnowskiego bezsilnym wobec niepodległościowej i socjalistycznej frazeologii piłsudczyzny, która jednocześnie otwierała przed nim pole działalności aktywnej, o jakiej marzył. Toteż nie przyjął Czarnowski nominacji profesorskiej w uruchomionym jesienią 1915 r. Uniwersytecie Warszawskim. Wstępuje do Legionów. W r. 1916 aresztowany przez Niemców przebywał pewien czas w Cytadeli, w której już raz „gościł“ w r. 1902. Poza tą przerwą przez cały okres okupacji niemieckiej działa w Departamencie Wojskowym NKN w Piotrkowie przy pracach mobilizacyjnych, a w ostatnim okresie, już za Rady Regencyjnej, jest zatrudniony jako instruktor w szkole podchorążych w Ostrowi Mazowieckiej.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>