Nauczyciel jako wychowawca

Tak jest w demokratycznej Francji. A i gdzie indziej jest podobnie, choć wpływ nauczyciela idzie w innym kierunku, zależnie od metod rządzenia i ducha, którym ożywiona jest władza. Znane zdanie, iż w r. 1870 Francję podbił nauczyciel ludowy niemiecki, nie jest frazesem. A któż w naszym ludzie polskim zaboru austriackiego tak skutecznie zaszczepił przywiązanie do dynastii, jeśli nie polski nauczyciel szkoły polskiej, który, materialnie zależny od władzy szkolnej tylko i skrępowany instrukcjami, wzbudzał w polskich dzieciach kult dla Marii Teresy, plączącej nad nieszczęściami Polski i dla dobroczynnych Habsburgów, którzy chłopa uwłaszczyli?

Toteż pierwszą troską każdego stronnictwa, które chce utrzymać się przy władzy, jest ujęcie w rękę szkolnictwa ludowego. Mieliśmy tego przykład w Anglii, gdzie nie było dotychczas wcale szkól elementarnych państwowych, a tylko prywatne, parafialne albo gminne. Cóż uczynili radykałowie po dojściu do władzy? Wnieśli projekt poddania szkól kontroli ministerialnej tak skutecznej, by szkoły nabrały charakteru instytucji państwowych.

Nauczyciel jest więc wychowawcą i to wychowawcą nie tylko dzieci, ale i starszych. Jest przywódcą w sprawach społecznych i politycznych, siewcą idei szczytnych albo szkodliwych. Bywa i denuncjantem. A szkoła publiczna jest to kuźnia, w której ów potentat wiejski kuje nowe formy życia duchowego ludu, placówka władzy, ustanowiona dla wyrobienia, a także i dla strzeżenia ludu.

Czyż można się spodziewać, by u nas wszystko poszło drogą wyjątkową? By nauczyciel ludowy ograniczał się do udzielania nauki czytania i pisania oraz tych kilku wiadomości encyklopedycznych, które figurują w programach szkól początkowych? Przecież projekt zwolenników sieci szkolnej przewiduje, że nauczyciel będzie dzieciom wykładał zasady wiary! Więcej: ze względu na to, że prawo wymaga, by nauczyciel był katolikiem – tylko o tyle, o ile religię sam wykłada katolikom – nie jest pożądane, by uczył jej ksiądz.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>