NACJONALIZM CZ. II

Nacjonalizm powstał wszędzie na Zachodzie jako reakcja przeciwko liberalizmowi typu 1848 roku, względnie przeciwko prądom, które w liberalizmie mają źródło. W rzeczy samej hasła liberalne miały tylko bardzo względną wartość. Dążenie do wyzwolenia jednostki z więzów tradycji w dziedzinie politycznej wyraziło się w walce z absolutyzmem i zasadą monarchiczną, a w dziedzinie społeczno-ekonomicznej, w haśle wolnego handlu, nie uwzględniało zupełnie strony społecznej rzeczy. Głosząc krańcowy indywidualizm liberałowie zapominali nie tylko o tym, że jednostka jest wytworem częściowo przynajmniej społecznym i że chwila bieżąca wypływa z chwili przeszłej, ale także o tym, że istnieją w społeczeństwie grupy o charakterze swoistym i odrębnych interesach. Toteż z chwilą zwycięstwa swego na Zachodzie liberalizm się przeżył, a miejsce jego jako kierunki przyszłości zajęły-radykalizm, reprezentujący ideę zrównania społecznego w państwie, i socjalizm, akcentujący charakter klasowy ustroju społecznego i dążący do opanowania społeczeństwa przez klasę robotniczą. Charakter społeczny socjalizmu czyni zeń przeciwieństwo do liberalizmu – niemniej jednak ma on z nim jedno wspólne, mianowicie pojęcie idealnego społeczeństwa jako związku wolnych jednostek, nie skrępowanych żadnymi więzami tradycyjnymi.

Tym to kierunkom przeciwstawił się nacjonalizm. W zasadzie głosił on tylko wyższość idei solidarności narodowej ponad wszystkie inne, konieczność zważania na nią wśród walk klasowych i partyjnych i nawrócenie do kontynuowania tych tradycji, którym wielkość swą naród zawdzięcza i które stanowią o jego charakterze swoistym. Ale że nie było stronnictwa, z wyjątkiem międzynarodowego socjalizmu, które by zasad tych w teorii przynajmniej nie uznawało, a często nie stosowało w praktyce, jak to czynił np. radykalizm francuski za czasów Gambetty, nacjonalizm zmuszony był do wyrażenia się w formach i hasłach, które by usprawiedliwiały powstanie specyficznie patriotycznego stronnictwa w narodach, posiadających własny byt państwowy i szereg instytucji stojących na straży interesów całości.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>