Monizin w badaniach Czarnowskiego

Wprawdzie Durkheim za punkt wyjścia swej doktryny w pierwszym okre- e swojej twórczości przyjmował podział pracy: faktycznie jednak konkretne zjawiska związane z pracą, z produkcją oraz podstawowe dla każdego społeczeństwa stosunki społeczne, zrodzone z podziału pracy – wyeliminowane zostały z jego badań, jak też z badań jego szkoły całkowicie. A i u Czarnowskiego w dziele o św. Patryku stosunki społeczno-gospodarcze Irlandii nie odgrywają przecież faktycznie żadnej niemal roli w badaniu zjawisk świadomości i zobiektywizowanych wytworów kultury.

Obecnie hierarchia determinant społecznych kultury ulega całkowitemu odwróceniu. Odwrócenie to znajdujemy nie tylko w programowej deklaracji metodologicznej we wstępie do Kultury: każde z jej studiów ukazuje nam praktyczną realizację tej zasady, one leż przekonują nas, że w praktyce badawczej, w badaniu poszczególnych procesów i zjawisk kultury właśnie węższemu rozumieniu pracy, jako pracy produkcyjnej, przyznaje Czarnowski prymat.

Wykształca się w tym okresie w badaniach Czarnowskiego swoisty monizin. We wszystkich tak różnorodnych studiach z lat trzydziestych – zjawiska wyni kające z pracy produkcyjnej są dla Czarnowskiego punktem wyjścia w analizach konkretnych. Nie będzie to mechaniczne wiązanie produkcji, w technicznym sensie tego słowa, ze zjawiskami świadomości społecznej: droga badawcza prowadzić będzie z reguły poprzez uchwycenie obiektywnych stosunków spo łecznycli i ich form historycznych. Na plan pierwszy wysunie się struktur społeczna i jej podstawowe elementy, klasy: struktura społeczna już nie w me chaniczno-morfologicznym sensie durkheimowskiin, lecz w całym jej skompli kowaniu i historycznym zróżnicowaniu. Wielką rolę odgrywać będą zagadnie nia wymiany i zasięgu rynku – i znów przypomnijmy, że choć u Durkheim zagadnienie podziału pracy, którego produktem jest wymiana, odgrywa ta wielką rolę, to przecież samej wymiany i rynku próżno by u niego szukać Przyjmując pracę za punkt wyjścia nie ogranicza się Czarnowski do analiz jej roli w społeczeństwie jako całości, lecz poświęca wiele wysiłku zbadani konsekwencji jej form również dla małych komórek społecznych. Wpły aktualny cli form pracy, jej techniki i systemu na rodzinę chłopską czy miej ską, na strukturę gromady wiejskiej, na typ stosunków wewnątrz warsztat rzemieślniczego czy wielkiego przedsiębiorstwa -wszystkie te sprawy zajmuj wiele miejsca w jego analizach. Cały ten zespół zjawisk, makroskopowe i mi kroskopoiwe spojrzenie na kulturę, integralna więź łącząca wszystkie dziedzin życia społecznego – od sił wytwórczych do najwyższych dziedzin kultury tworzy historycznie zróżnicowany a pulsujący życiem obraz układów spółce nyeh i ich wytworów kulturowych.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>