Ludzie i zmiany w czasie

Zwykli ludzie są właściwie świadomymi, rozumnymi zwierzętami i często wykazują specjalne zainteresowanie wiadomościami, które mogą przyczynić się do łatwiejszego zrozumienia różnych wydarzeń z minionych dziejów człowieka. Wiele osób ze szczegółu ym ożywieniem słucha lub czyta publikacje na temat bardzo zamierzchłej starożytności. Mimowolnie porównuje się przeszłość z teraźniejszością, snuje się przewidywania na temat przyszłości.

O ile jednak materialne szczątki stanowią niewątpliwe źródło wiadomości o minionych czasach, o tyle na temat przyszłości można mieć jedynie wyrozumo- wane wyobrażenie, pełne mniejszych lub większych niejasności. Niewątpliwie, w miarę rozwoju wiedzy o przeszłości rozszerza się również możliwość przewidywania przyszłości z większą, niż to jest obecnie możliwe, dokładnością.

Gdy przeglądamy kolejowy rozkład jazdy i następnie udajemy się na dworzec, aby czekać na przyjazd danego pociągu, możemy słusznie przypuszczać, że pociąg ten przybędzie mniej więcej punktualnie. Kolejowy rozkład jazdy jest więc jakby księgą proroctw. Gdy zbiornik wody zostanie nagle przedziurawiony, nie jest sztuką przewidzieć, w jakim czasie może się on całkowicie opróżnić. Wydawane są na bardzo szeroką skalę różnego rodzaju kalendarze, zawierające „przepowiednie” faz Księżyca, czy też pór przypływu morza z dokładnością, która wprawiłaby w zdumienie średniowiecznych filozofów, a autora tych kalendarzy – gdyby żył dwa tysiące lat temu – zaszczyciłaby tytułem proroka.

Wszystkie prognozy, takie i wiele innych, które można by przytaczać, przestały już być czymś niezwykłym i tajemniczym, gdy rozważamy i analizujemy naturę zachodzących procesów. Dla każdego przypadku istnieją trzy etapy: pierwszy – to ustalenie punktu wyjściowego: drugi – odkrycie regularności prawa określającego stosunek zmian danego przypadku wobec czasu: i wreszcie – ustalenie, że prawo to można również zastosować do przyszłości. Jest rzeczą oczywistą, że prawdopodobieństwo spełnienia się jakiegokolwiek przewidywania wzrasta wówczas, gdy wydarzenie, o którym przewidywanie mówi, ma nastąpić w niedługim czasie. Zmniejsza się bowiem wówczas możliwość zaistnienia wszelkiego rodzaju nienormalnych okoliczności, które mogłyby zakłócić ciągłość i regularność tego prawa. Tak więc każde przewidywanie ma charakter jedynie domniemania, jednakże w podanych tu przypadkach może osiągnąć niemal rangę pewności – przynajmniej odnośnie wszelkich praktycznych założeń i dla niezbyt odległej przyszłości.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>