Kultura Czarnowskiego cz. II

W dążeniu do ustalenia definicji kultury, a tym samym do wyznaczenia zakresu swych badań podkreśla Czarnowski przede wszystkim przeciwstawność swojego stanowiska badawczego w stosunku do tych teorii o kulturze, które opierają się na abstrakcyjnych spekulacjach, na „wczuwaniu się w ducha kultur“. Badania nad kulturą pragnie Czarnowski poprowadzić w sposób niemal doświadczalny, na wzór przyrodnika. Metoda porównawcza, analizowanie badanego zjawiska w różnych kontekstach społecznych – ma zastąpić eksperyment. Tendencja ta mieści się w postulatach szkoły durkheimowskiej – jednakże właśnie Kultura pokazuje, że dopiero wyjście poza durkheimowski idealizm i poza durkheimowskie rozumienie społeczeństwa umożliwiało realizację tego postulatu. Definicja kultury, skonstruowana przez Czarnowskiego, ma charakter wyraźnie roboczy. Wiadomo, ile w humanistyce z samym pojęciem kultury wiązało się mętnych, spekulatywnych, psychologistycznych i metafizycznych koncepcji. Definicja kultury Czarnowskiego brzmi: „Jest nią ca- oksztalt zobiektywizoivanych elementów dorobku społecznego, wspólnych szeregowi grup i z racji sivej obiektywności ustalonych i zdolnych rozszerzać ię przestrzennie“ 75. Dla historyka nauki interesujący jest tu przede wszystkim zeroki zakres tej definicji, obejmującej w ten sposób zarówno i na równi wywary kultury materialnej, jak ii duchowej społeczeństw. Daleko tu już jesteśmy ie tylko od wielu współczesnych, tak bardzo „uduchowionych“ koncepcji kul- ury, ale i od samego Durkheima, który w praktyce ograniczał pole widzenia ocjologa do zjawisk świadomości i tylko te zjawiska uważał za społeczne, rugą cechą tej definicji, wartą podkreślenia, jest programowe dążenie do obiektywizowania przedmiotu badania. Kryterium tego zobiektywizowania est potencjalna przenośność wytworów życia zbiorowego. Uznanie kultury a „nagromadzenie wytworów społecznych“ jest wyrazem tej samej tendencji, rzeba wreszcie podkreślić, że według samego Czarnowskiego było to „okre- lenie formalne“, które „nie wyczerpywało treści pojęcia kultury“ i służyło ylko ustaleniu zakresu badań. Dopiero one pokazują, jak głęboką i bogatą reść Czarnowski w to pojęcie wkładał.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>