Kąt dolnego luku zębodołowego (It)

Chociaż dokonano już wielu pomiarów żuchwy i zębów, i obmyślono rozmaite wskaźniki określające cechy prymitywne, to jednak nie ustalono dotychczas żadnych specyficznych sposobów wymierzenia kąta żuchwy na powierzchni trzonu w okolicy spojenia. Cecha ta, jak już podkreśliliśmy, ma ogromne znaczenie diagnostyczne i porównawcze, na przykład przy przeprowadzaniu porównań wyspecjalizowanej żuchwy współczesnego szympansa z żuchwą współczesnego człowieka (patrz rys. 5). Różnice jakościowe omówione są w większości podręczników, w których równoległy układ ramion łuku zębodołowego u małp człekokształtnych przeciwstawiany jest często zbieżności lub lekko parabolicznemu zagięciu łuku zębodołowego człowieka. Sir Wilfred Le Gros Clark uważa to za jeden z czynników, mających „wysoki stopień przydatności taksonomicznej”. Kąt pomiędzy dwoma ramionami łuku zębodołowego można łatwo obliczyć za pomocą prostych pomiarów, za to dużo trudniejsze jest przeprowadzenie pomiarów liczbowych zagięcia łuku. W związku z tym uważamy, że chociaż wartość kąta zębodołowego, podobnie jak objętość czaszki, nie stanowi wskaźnika ściśle antropologicznego, to jednak są to bardzo użyteczne pomiary diagnostyczne, pomocne przy badaniu cech hominidalnych poszczególnych gatunków. Pomiary te, dokonane na dających się datować okazach, mogą być podstawą nowego wykresu rozwój rodowy/czas, dla porównania z trzema poprzednimi wykresami, powstałymi z równań (4), (5) i (6).

W celu wymierzenia kąta zębodołowego wystarczy podzielić różnicę pomiędzy odległością między zębami przedtrzonowymi a odległością między ostatnimi zębami trzonowymi (albo drugiego i trzeciego) przez prostopadły odstęp pomiędzy dwoma liniami łączącymi odpowiednio te pary zębów. Na rys. 5 można więc ten kąt a obliczyć za pomocą formuły:

W wyjątkowych nielicznych przypadkach nie można obliczyć kąta a według powyższej metody, czasami bowiem łuki zębodołowe są prawie koliste, linie łączące pierwsze zęby przedtrzonowe z ostatnimi trzonowymi przebiegają niemal równolegle, a wówczas wynikła stąd bardzo mała wartość a nie będzie miała żadnego znaczenia. Właściwie przy kolistym łuku zę- bodołowym kąt zbieżności jest niewymierżalny. W zasadzie kąt a = 0° (lub ma bardzo małą wartość ujemną) w żuchwie szympansa, do 50° u człowieka. W związku z tym należy stosować formułę (1) tylko dla przystosowania pomiarów do celów graficznych, przy czym liczby nie będą wówczas oczywiście wyrażone w stopniach, gdyż zmodyfikowane dane dotyczące objętości czaszki podawane są w cm3.

Wartości a przedstawione na tabeli II, s. 129 uzyskane zostały z pomiarów dokonanych, w miarę możli-» wości, na oryginalnych żuchwach, ponieważ jednak autor ze zrozumiałych przyczyn miał ograniczony dostęp do materiału oryginalnego, niektóre liczby pochodzą z pomiarów dokonanych na odlewach, jak również fotografiach żuchw widzianych z góry (rys.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>