JERZY BOREJSZA CZ. II

Należy bowiem pamiętać o przemianach na przełomie wieku w mieszczańskiej nauce francuskiej, która usiłowała na gwałt odgraniczyć się od materializmu XIX wieku i wkraczała już w okres, gdy dominować w niej będą koncepcje antymaterialiistyczne, gdy wielki wpływ wywierać będzie Henryk Bergson. Durkheim, wyzwalając socjologię spod wpływów biologizmu, równocześnie usiłował spleść ją i zwuązać z przemyślanym systemem metafizyki pozytywistycznej, który sam stworzył. Dodał do metody badania faktu społecznego filozofię socjologii – socjologizm – opierającą się na pojęciu świadomości kolektywnej, którą usiłuje przeciwstawić !świadomości indywidualnej. Durkheim, socjolog mieszczaństwa trzeciej republiki, stwarza poniekąd sztuczny konflikt między abstrakcją, jaką jest w jego definicji jednostka, a drugą abstrakcją, jaką jest, zdaniem naszym, w jego pojmowaniu moralność kolektywna. Wzorem tego typu uczonych zapomina o istnieniu marksizmu. Wprowadza zamiast „klasy“ pojęcie „grup zawodowych“, mających być osnową społeczeństwa.

W taki sposób Durkheim, wprowadzając szereg postępowych innowacji do metody dotychczasowych badań socjologii mieszczańskiej, omotał ją antymate- rialistyczną filozofią. Zdaje się, że wszyscy uczniowie Durkheima odrzucili metafizykę swego mistrza, sprowadzając rolę socjologii – jak to sformułował Stefan Czarnowski w swych uzupełnieniach do Wprowadzenia do socjologii René Mauniera (1932) – do: „1. badania czynności, badania praktyk społecznych oraz badania instytucji (wówczas, gdy czynności są ustalone i powtarzane tradycyjnie, gdy są zwyczajami): 2. badania wyobrażeń i wzruszeń zbiorowych związanych z tymi czynnościami“. Zadaniem socjologii w tym sformułowaniu jest raczej drobiazgowe badanie zjawisk społecznych, bez przyjmowania syntezy monistycznej (jednościowej), przy uznaniu poszczególnych czynników jako równorzędnych. Inna sprawa, że większości uczniów Durkheima ten pluralizm – uznawanie równorzędnych przyczyn działających społecznie – nie wystarczał i musiał doprowadzić do hardziej lub mniej połowicznych sformułowań marksistowskich.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>