Horyzont polityczny Czarnowskiego

W rezultacie dokonanej analizy dochodził Czarnowski do wniosku, iż współczesny nacjonalizm nie jest – wbrew swym twierdzeniom – nową formą patriotyzmu, lecz jego zaprzeczeniem. Przeciwstawia Czarnowski nacjonalizmowi patriotyzm, którego genealogię wywodził z wyzwoleńczego zrywu mas ludowych w czasie Wielkiej Rewolucji Francuskiej.

Ówczesny horyzont polityczny Czarnowskiego pozwolił mu dostrzec wyłącznie reakcyjną treść nacjonalizmu endeckiego: nie dostrzegał innej odmiany nacjonalizmu, odmiany pepesowsko-piłsudczykowskiej.

Występując bezwzględnie przeciwko nacjonalizmowi, nie wysuwa Czarnowski bynajmniej utopijnych haseł powrotu do liberalizmu. „Głosząc krańcowy indywidualizm liberałowie zapominali o tym, że jednostka jest tworem częściowo przynajmniej społecznym… także o tym, że istnieją w społeczeństwie grupy o charakterze swoistym i odrębnych interesach. Toteż z chwilą zwycię- stwa swego na Zachodzie liberalizm się przeżył“ 10. Nacjonalizm ówczi był także, w rozumieniu Czarnowskiego, reakcją przeciwko liberalizmowi: ponieważ jednak Czarnowski krytykuje liberalizm z pozycji zdecydowanie wrogich nacjonalizmowi, otwierało to drogę dalszej jego ewolucji politycznej. Na tym etapie, jak się zdaje, odpowiadało mu stanowisko radykałów francuskich z ich „bohaterskiego“ okresu.

Sprawą węzłową dla naszej analizy ówczesnych poglądów Czarnowskiego jest jego stosunek do mas ludowych a specjalnie do klasy robotniczej. Z publicystyki tego okresu widać, że problematyka ta absorbuje Czarnowskiego. Przewija się ona np. przez zagadnienia kultury i nauki, ale także w kontekście ściśle politycznym. Kultura narodowa, według niego, będzie się rozwijała tylko wtedy, gdy zespoli się ją organicznie z życiem szerokich warstw narodu. Nauka zamknięta w wieży z kości słoniowej i oderwana od szerokich warstw – skazana jest na uwiąd u.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>