Horyzont polityczny Czarnowskiego cz. II

Mimo złudzeń co do możliwości znalezienia ponadklasowej więzi moralnej narodu, które każą Czarnowskiemu wówczas wypowiadać się jeszcze przeciwko „kanonom mniej lub bardziej klasowo materialistycznym“ – dostrzega on w masach ludowych i w klasie robotniczej twórcze siły polityczne. Widzieliśmy już, że w deklaracji ideowej swego pisma w razie sprzeczności interesów przyznaje prawo prymatu „interesom ludu“. W artykule Francja nowoczesna w sposób znamienny przeprowadza rehabilitację Komuny Paryskiej i ruchu rewolucyjnego, pisząc, że choć o nim „głosi się zwykle, że był czysto anarchistyczny, narodził się w istocie jako ruch patriotyczny i republikański zarazem“. W tymże artykule, omawiając aktualne „odrodzenie narodowe“ Francji, stwierdza, iż patriotyzm ten narodził się wśród szarych ludzi, „a większość olbrzymia należała do sfer ludowych, robotniczych, o których powiadano, że opanowane są zupełnie przez hasła antypatriotyczne“ 12.

Widząc w masach ludowych silę oraz wartości kulturowe i polityczne, tym samym uznaje Czarnowski za usprawiedliwioną ich walkę. I choć trzeba stwierdzić, że w tym okresie Czarnowski politycznie obcy jest socjalizmowi, że w piśmie swym operuje idealistyczną kategorią „obowiązków“ każdej klasy „wobec interesów całości narodowej“ 13 – to przecież w sprawie walki klasy robotniczej zajmuje stanowisko nieczęste wśród ideologów burżuazyjnych ówczesnej Polski. Pisze np. o strajkach: „U nas wciąż jeszcze każdy strajk uchodzi za wyraz buntu i niesubordynacji, dla których szanujący się (podkr. – S. C.) «obywatel» tylko słowa potępienia znajduje – co mu zresztą nie przeszkadza ronić łez krokodylich nad samobójstwami z nędzy wynikającymi. Czas już zrozumieć, że krajowi więcej zależeć musi na wzmożeniu dobrobytu mas ludowych niż na wzbogaceniu nielicznej grupy tych, którzy bogactwa rzadko tylko w myśl wymagań dobra narodowego używają“ 14.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>