Homo neanderthalensis (Steinheim), czyli Homo steinheimensis

Tak zwani ludzie neandertalscy reprezentowani byli przez dwa typy, które aczkolwiek podobne do siebie pod pewnymi względami, pod innymi różniły się w zasadniczy sposób. Niektórzy uczeni uważają te typy za tak różne, że klasyfikują je jako osobne gatunki. Wcześniejszy typ pokazał się w czasie ostatniego okresu międzylodowcowego, poprzedzającego bezpośrednio zlodowacenie Würm. Typ późniejszy istniał w czasie zlodowacenia Würm i przypuszczalnie znikł z Europy, gdy klimat się ocieplił.

W świetle postawionych przez nas celów omawiać będziemy jedną z wcześniejszych czaszek, a mianowicie czaszkę ze Steinheim koło Wirtembergii oraz jedną z późniejszych – niemal całkowicie kompletną czaszkę z La Chapelle aux Saints w francuskiej prowincji Correze, stanowiącą klasyczny typ, podobny pod wieloma względami i mniej lub więcej współczesny zarówno do omawianego już (na s. 109) Homo neanderthalensis soloensis jak i Homo neanderthalensis rho- desiensis, na temat którego przeprowadzimy dyskusję w dalszym ciągu tego rozdziału.

Pierwsze szczątki neandertalskie zostały znalezione w jaskini Gibraltaru w 1848 roku, lecz właściwe znaczenie tych istot oceniono dopiero w roku 1856, kiedy to Neandertal koło Düsseldorfu dokonano odkrycia podobnych pozostałości.

W roku 1925 znaleziono szczątki szkieletu w wapiennych kamieniołomach w Ehringsdorf koło Weimaru, a w roku 1933 w pokładach żwiru w Steinheim. Aczkolwiek w znaleziskach tych rozpoznano typy ludzi neandertalskich, to jednak uznano je za mniej wyspecjalizowane, czyli bardziej prymitywne niż późniejsze formy klasyczne, co znaczy, że były to formy pedo- morficzne. Fakt, że były one skojarzone z fauną ciepłego klimatu, obejmującą Loxodonta antiqua i Diceros leptorhinus wskazuje na ich pochodzenie z okresu międzylodowcowego. Czaszka z Steinheim (rys. 14) uważana była nawet za współczesną z człowiekiem heidelberskim z okresu między zlodowaceniami Min- del a Riss, jednakże pogląd ten nie znalazł ogólnego potwierdzenia, chociaż istnieje zgodność co do tego, że szczątki z Steinheim są wcześniejsze niż szczątki z Ehringsdorf. Składają się one z prawej strony puszki mózgowej i większej części twarzy. Czaszka jest mała (1070 cm3) i chyba kobieca. Interesujące jest szczególnie to, że sklepienie ma kształt bardziej zaokrąglony, niż to ma miejsce w odniesieniu do późniejszych szczątków neandertalskich. Nie zaznacza się wystająca część kości potylicznej, a czoło nie jest tak płaskie i cofnięte, jak u wcześniejszych pitekantropów i późniejszych neandertalczyków. Wyraźnie zaznacza się również zagłębienie poniżej kości jarzmowych, co stanowi zdecydowanie ludzką cechę, jednak ciężki torus supraorbitalis, czyli wał nadoczodołowy jest charakterystyczny dla wszystkich czaszek neandertalskich.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>