Francuska szkoła socjologiczna

Gdy Czarnowski przyjechał w r. 1902 do Paryża – po paru latach studiów w dziedzinie nauk społecznych w Berlinie i w Lipsku – „francuska szkoła socjologiczna“ skupiona wokół Emila Durkheima była już wyraźnie ukształtowana i przeżywała okres swoich największych wpływów. W jej orbicie kształtowała się indywidualność naukowa Czarnowskiego. Od sześciu już lat wychodziła „Année Sociologique“ 29, rocznik grupujący uczniów i współpracowników Durkheima, publikujący programowe rozprawy metodologiczne oraz szeroko zakrojone recenzje, sprawozdania i bibliografie z zakresu różnych dziedzin humanistyki, które w myśl koncepcji szkoły stać się powinny gałęziami socjologii. Zarówno założenia metodologiczne szkoły jak i zręby doktryny filozo- ficzno-spolecznej były już wyraźnie zarysowane, głównie w dwóch pracach samego Durkheima z łat 1893-1895: De la division du travail social i Les régies de la méthode sociologique. Wielką rolę w wytyczeniu problematyki badawczej i metodologii szkoły odegrały programowe wykłady Durkheima – wygłaszane początkowo w Bordeaux, a później w Sorbonie – o socjalizmie, rodzinie, religii i in. Wystąpił Durkheim z gromkim i ambitnym programem rewizjonistycznym w stosunku do głównych kierunków ówczesnej socjologii burżuazyjnej – zarówno biologizującej, „organicystycznej“ socjologii Spencera i Espinasa, jak i psychologistycznej szkoły Tarde’a. Rewizjonizmowi towarzyszył pozytywny program założeń metodologicznych „nowej“ socjologii, hasła jej unaukowienia i wyrwania z orbity spekulacyjnej filozofii społecznej. Metodologiczne założenia durkheimowskiej socjologii pociągały konsekwencje w stosunku do innych gałęzi humanistyki, wprowadzając postulat jej unaukowienia w oparciu o założenie zdeterminowania społecznego badanych przez nią zjawisk. Dodajmy do tego swoisty patos społecznego reformatorstwa, zakładającego ingerencję nauki w nabrzmiałe problemy kapitalistycznego społeczeństwa oraz bojową świeckość. Pozyskał sobie Durkheim w krótkim czasie szeroki zasięg oddziaływania i skupił wokół siebie wielu młodych intelektualistów związanych z różnymi dziedzinami humanistyki: mieli oni niebawem utworzyć jedną z najbardziej zwartych szkół naukowych w ówczesnej humanistyce światowej 30.

Niesposób zrozumieć ani założeń metodologicznych szkoły, ani kierunku rewizjonizmu, ani sensu ukształtowanej doktryny, ani przyczyn szerokiego oddziaływania szkoły durkheimowskiej, bez zrozumienia społeczno-politycznych warunków, które ją zrodziły – słowem, bez wyjaśnienia źródeł ideologicznych tej szkoły.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>