Durkheiim i jego szkoła

Przeprowadzona przez Czarnowskiego krytyka definicji faktu społecznego była fragmentem szerszej polemiki z durkheimizmem, skierowanej przeciwko statyzmowi tej szkoły.

Durkheiim i jego szkoła nie tylko koncentrowali swą uwagę przede wszystkim na morfologicznej analizie statyki społecznej, lecz także stworzyli metodologię odpowiadającą temu i do pewnego stopnia uniemożliwiającą uchwycenie dynamiki zjawisk. Nie było to przypadkowe. Widzieliśmy przecież, że socjologia durkheimowska narodziła się z potrzeby cementowania rozdartego sprzecznościami społeczeństwa burżuazyjnego i z dążenia do konserwowania niezmienności podstawowych instytucji tego społeczeństwa, wbrew rodzącym się w nim źródłom nieuchronnych a zasadniczych przemian.

Temu stanowisku przeciwstawia się Czarnowski zdecydowanie. Zmienność faktów społecznych i prawidłowości rządzące tą zmiennością – stanowią dla niego właśnie główny przedmiot naukowego zainteresowania. Dlatego też w tym kierunku idą owe „uzupełnienia“. „Zarówno fakty społeczne – pisze Czarnowski – jak i ich układy, są czymś nieustannie zmieniającym się. Każdy zawiera swoją dynamikę. Stąd konieczność wyjaśniania ich także w tej ich zmienności i badania tej dynamiki. Inaczej socjologia doprowadziłaby do wielkiego złudzenia, że społeczeństwa są czymś normalnie niezmiennym, że wszelkie zachodzące w nich rozwoje, przemiany i przewroty są czymś «nienormalnym». Wiadomo, do jak opłakanych rezultatów, nawet praktycznych, doprowadza potoczne rozróżnianie stanów «normalnych» i «nienormalnych» w stosunkach społecznych, warunków ustalonych i warunków płynnych. Jak gdyby kryzysy, walki, wojny, rewolucje były czymś «nienormalnym». Socjolog winien rozumieć, że są w pewnych warunkach gwałtowne, niemniej normalne postacie… stawania się“. Sygnalizuje dalej Czarnowski potrzebę uprawiania ważnego działu socjologii, „ogólnej teorii zmienności społecznej“ 83.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>