Diastema

Żuchwa jest szczególnie interesująca, wykazuje bowiem ciekawe połączenie cech wyspecjalizowanych i niewyspecjalizowanych. Kąt łuku zębodołowego nie jest taki mały, jak u współczesnych małp człekokształtnych, lecz wynosi około 16°. Interesujące jest porównanie tej wartości z analogiczną wartością u człowieka, która jest większa, a mianowicie wynosi około 26° u Pithecanthropus modjokertensis i w żuchwie z Heidelbergu. Kły są wystające, nie w takim stopniu jednak, jak u małp człekokształtnych żyjących obecnie.

Niemniej diastema wydaje się niezbędna, aby górne i dolne kły mogły zachodzić na siebie, gdy szczęki są zwarte. Diastema jest na ogół, choć niekoniecznie, cechą małpią. Ze zwarcia szczęk przy wystających kłach wynika jeszcze inna cecha małpia, a mianowicie niemożność żucia w sposób właściwy współczesnemu człowiekowi. Wskazuje na to siekaczowy charakter i zaostrzony wierzchołek pierwszych zębów przedtrzono-

Diastema (po grecku diastema – przerwa, otwór), czyli tzw. małpia szpara w przedniej części szczęki, spowodowana przez duże kły (przyp. tłum.). wych, przeznaczonych raczej do cięcia niż do żucia. Z drugiej strony żuchwa prokonsula nie ma małpiej półki (rys. 5), co stanowi cechę ludzką, podobnie jak przedni kąt zbieżności linii zębów. Wreszcie zęby trzonowe są coraz większe, licząc do tyłu, co na ogół uważane jest za cechę małpią. Dr E. K. Tratman omawiając zęby ludów mongoidalnych wykazuje, że redukcja trzeciego zęba trzonowego niekoniecznie stanowić musi cechę ludzką: występuje ona na przykład, w dużych „prymitywnych” żuchwach współczesnych Eskimosów, podczas gdy duże trzecie zęby trzonowe można również znaleźć u współczesnych mongoloidów. Tę gradację wielkości zębów trzonowych należy wobec tego interpretować z pewną rezerwą. Bezpieczniej jest powiedzieć, że gdy trzeci ząb trzonowy jest największy, to szczęka wykazuje cechę małpią, nie można jednak twierdzić, że zredukowany trzeci ząb trzonowy stanowi cechę ludzką. W ten sposób okazuje się, że Proconsul mógł specjalizować się w tym samym kierunku, co wielkie małpy człekokształtne, lub też w kierunku mniejszej specjalizacji, przyjętej przez człowieka. Z tych względów Sir Wilfred Le Gros Clark, omawiając możliwość doszukiwania się właściwych przodków rodu ludzkiego we wczesnych małpach człekokształtnych z epoki miocenu, stwierdza: „Istnieją pewne podstawy, aby przypuszczać, że tak jest rzeczywiście”. Zobaczymy później, że graficzne ujęcie tego problemu potwierdza tę możliwość .

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>