Decentralizacja państwa pruskiego cz. II

Autor – czy autorzy – nowego programu zapomnieli o kilku bardzo ważnych rzeczach, o których pruscy junkrowie nie zapomną nigdy. Im nie chodzi tylko i wyłącznie o panowanie w Izbie prawodawczej. Nawet jeśli ich stan posiadania w niej się uszczupli po przyjęciu powszechnego i tajnego prawa glosowania, to w każdym razie będą oni jeszcze w Sejmie potężnym stronnictwem. Mają na to dość wpływów, dość pieniędzy i dość dobrą organizację, by móc do Sejmu przeprowadzić zawsze spory zastęp posłów. Kto jak kto – ale konserwatysta, jakim jest niewątpliwie p. Quaestor, powinien wiedzieć, że przy czteroprzymiotnikowym prawie wyborczym zwycięża nie to stronnictwo, które głosi najpiękniejsze hasła, ale to, które ma najlepszą organizację wyborczą i najwięcej wpływów wszelkiej – zwłaszcza brzęczącej – natury. A przy tym konserwatyści mają w ręku całą administrację pruską, której poparcie przy wyborach jest atutem nie do pogardzenia. Jakakolwiek będzie ‚ordynacja wyborcza, konserwatyści będą mogli jeszcze zaważyć na szali uchwal Sejmu centralnego.

Zapewne, mniej będą znaczyli w Izbie niższej, niż znaczyliby we wschodnich sejmach prowincjonalnych. Ale mają jeszcze Izbę Panów, która może sparować nie jeden cios przeciwko nim wymierzony. Co ważniejsze, decydując się na decentralizację tracą od razu swoje przemożne znaczenie w biurokracji, którą przecież także trzeba będzie zdecentralizować. Z urzędników wielkiego państwa konserwatyści zejdą od razu na stanowiska urzędników małych prowincji, i to tylko kilku z nich. Młodsi synowie ordynatów pomorskich mają dziś otwartą dla siebie karierę w całym królestwie pruskim, a po wprowadzeniu autonomii będą musieli zmieścić się na urzędach jednej tylko autonomicznej prowincji pomorskiej. A w Prusiech panowanie w biurokracji to nie jest tylko wpływ na administrację Prus. To znaczy, przez pośrednictwo delegatów rządu w Radzie Związkowej, wpływ decydujący na losy całej Rzeszy Niemieckiej.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>