Datowanie pokładów geologicznych

Tak więc problem sprowadza się do datowania materiału stanowiska, w którym szczątki są in situ. W większości przypadków terenem tym są pokłady geologiczne, bądź to otwarte, bądź też w jaskiniach. Datowanie pokładów geologicznych jest sprawą bardzo trudną i będzie omówione dokładniej w rozdziale IV, w niniejszym zaś rozdziale wprowadzającym wystarczy powiedzieć, że rozmaite metody mogą być podzielone na dwie grupy: metody zależne od warunków i rodzaju warstw oraz metody zależne od współczesnych wykopalisk, obcych składników warstwy. Zagadnienie to ogranicza się do rozważań nad warstwami, w których mogą występować szczątki człowieka. Takie warstwy, jak to pokazuje rys. 3, są stosunkowo młode – mają nie więcej niż 1 000 000 lat – i obejmują dwie ostatnie epoki geologiczne: plejstocen i ho- locen. Okres plejstocenu rozciągał się od około miliona do 10 000 lat temu, holocen zaś, czyli okres najnowszy, rozpoczął się po zakończeniu plejstocenu i trwa do chwili obecnej. Plejstocen obejmował kilka faz ostatniego zlodowacenia w Europie i okresy deszczowe, czyli pluwialne, w Afryce. Holocen obejmuje okresy: po lodowcowy i podeszczowy. Wahania temperatury w Europie, wynikające z posuwania się i cofania lodowców, zbiegają się mniej więcej z wahaniami wilgotności w Afryce i stanowią różne skutki tych samych przyczyn. Przyczyny te zaś będziemy omawiać później (patrz s. 226). Epoką poprzedzającą plejstocen był pliocen, w ciągu którego nie znajdujemy żadnych wyraźnych dowodów pojawienia się człowieka w przyjętym tu rozumieniu tego słowa. Niewątpliwie bezpośredni przodkowie człowieka żyli w Europie i w Afryce, i byli już wyodrębnieni z ogólnego pnia prymatów – Hominoidea, z którego pochodzą zarówno małpy człekokształtne (Pongidae), jak i ludzie (Ho- minidae). Rozważając ten problem G. G. Simpson mówi w swej książce The Major Features oj Evolution (Główne cechy ewolucji), co następuje: „Bezpośredni przodkowie człowieka przekraczali próg wyprostowanej postawy i rozwoju umysłowego, lecz rezultat można tu określić jako odszczepienie się rodzin Hominidae i Pongidae”. Istnieje ogólnie przyjęty pogląd, że to zróżnicowanie nastąpiło w czasach miocenu, epoki geologicznej poprzedzającej pliocen. Dlatego też jest możliwe, że jakieś prymitywne formy małpoludów czy ludomałp istniały w tych zamierzchłych czasach – jakieś 20-30 milionów lat temu. Przykładem takiej istoty może być Proconsul africanus, prymitywna małpa człekokształtna, odkryta we wschodniej Afryce w 1933 roku. Poglądy te ujęte są w wykres na rys. 4, który pokazuje stanowisko Australopithecinae (południowe małpoludy). Na skali zaznaczony jest czas w milionach lat, z tym że dla oznaczenia okresu 10 000 – 15 000 lat przypadających na holocen, nawet ten odci- neczek linii jest zbyt długi. Jest to drzewo genealogiczne niezwykle uproszczone. Małpy zwierzokształ- tne – Cercopithecidae – nie występują na tym wykresie, ponieważ oddzieliły się od Hominoidea ponad milion lat przed okresem zaznaczonym na lewym krańcu wykresu, czyli w początkach oligocenu. Niemożliwe jest również szczegółowe wykazanie gatunków, podga- tunków lub ras na wykresie, gdzie epoka plejstocenu trwająca milion lat przedstawiony jest na skali czasu jako ułamek centymetra. Aby ocenić skalę czasu we właściwej perspektywie, należy uprzytomnić sobie, że gdyby wykres taki miał sięgać początków istnienia’ Ziemi – ok. 3 miliardy lat temu – musiałby być prawie sto razy dłuższy.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>