Dane kulturowe cz. II

Rozwój kulturowy człowieka jest więc w dużej mierze konsekwencją wynikłą z jego zdolności umysłowych i charakteryzuje się wieloma czynnikami, z których wybraliśmy trzy takie, które można wymierzyć ilościowo, a mianowicie: 1) zmiany w liczbie materiałów będących w dyspozycji człowieka, 2) zmiany w liczbie jego zajęć i 3) zmiany w szybkości osiągniętej przy poruszaniu się środkami transportu. Nawet bez wyszczególniania jakichkolwiek liczb jest rzeczą oczywistą, że te trzy wymienione czynniki wzrastały z biegiem czasu. Jeżeli więc umieścimy przy nich liczby przedstawiające maksymalne osiągnięcia w danych okresach czasu, powstanie wykres, który obrazować będzie rozwój kultury człowieka z biegiem czasu i wzrost jego panowania nad materią. Prawdziwość wniosków, które można wysnuć z takiego wykresu, zależeć będzie, oczywiście, od dokładności, z jaką liczby zostaną przyporządkowane różnym zmiennym czynnikom, jak również od zakresu, w jakim czynniki te rzeczywiście reprezentują kulturowe osiągnięcia czło- wieka. Później przekonamy się, że przyporządkowanie liczb poszczególnym czynnikom następuje z największą dokładnością wówczas, gdy liczba jest mała, a z najmniejszą dokładnością – gdy jest ona duża. Stanowi to pomyślną okoliczność, gdyż wynika z tego, że ogólny procent dokładności będzie bardziej jednolity. Innymi słowami, gdy rozpatrujemy okresy czasu rzędu 100 000 lat, pomyłka wynosząca 1000 lat jest dopuszczalna, podczas gdy przy datowaniu skorupy wyrobu garncarskiego z epoki żelaza – 2000 lat temu, pomyłka może wynosić najwyżej 20-50 lat. Podobnie, gdy chodzi o setki różnorodnych przedmiotów lub rodzajów materiałów, nie będzie miało żadnego znaczenia, jeżeli nie zdołamy ustalić właściwej liczby z większą dokładnością niż – powiedzmy – do pół tuzina.

Wydaje się więc, że metoda ilościowego wymierzania osiągnięć kulturowych może stanowić rozwiązanie zagadnienia, które stanęło przed nami, a mianowicie zagadnienia, jak zmierzyć kulturę człowieka i jego wciąż wzrastającą wiedzę o otoczeniu? Wszytkie trzy kryteria utworzą wykres kultury w czasie, a wykres ten pozwoli nam na ocenę tempa rozwoju. Naturalnie, te trzy wykresy dadzą właściwy obraz tylko wówczas, gdy kryteria będą rzeczywistym odzwierciedleniem kulturowych osiągnięć człowieka.

Danych do tych wykresów dostarczy wiedza o wciąż zmieniającym się życiu człowieka w czasach przedhistorycznych. Zagadnienie to będzie tematem rozdziału III.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>