Czarnowski i okres szybkich i radykalnych przemian ideologicznych

Jednakże głównym terenem jego działalności naukowej i pedagogicznej i główną trybuną oddziaływania ideologicznego był Uniwersytet Warszawski. Gdy w r. 1926 jako prywatny docent zaczynał Czarnowski prowadzić seminarium – uczęszczało na nie 3-4 osoby. Po paru latach seminarium to zaczęło ściągać licznych uczestników zarówno spośród młodzieży studiującej, jak i spo- śród bardziej zaawansowanych pracowników naukowych różnych specjalności humanistycznych. Ściągało ich tu bogactwo problematyki i nowatorstwo metody. Przychodzili więc historycy, orientaliści, geografowie, archeologowie, ekonomiści, filozofowie. Dobór młodzieży dokonywał się też w specyficznych warunkach. Przychodziła młodzież nie idąca najłatwiejszą i utartą drogą studiów uniwersyteckich. Często studenci łączyli pracę w seminarium Czarnowskiego ze studiami w innych seminariach: Czarnowski nie tylko nie przeciwdziałał temu, lecz przeciwnie – taki tok studiów popierał.

Nie przypadkowo owo intensywne oddziaływanie naukowe i pedagogiczne zbiegło się w życiu Czarnowskiego z okresem szybkich i radykalnych przemian ideologicznych. Czarnowski, którego cechowała niezwykle żywa wrażliwość na zjawiska życia politycznego i społecznego, który zawsze umiał na nie patrzeć świeżym spojrzeniem, który zawsze konfrontował wyznawane przez siebie poglądy z każdorazową rzeczywistością – stanął wobec konieczności nowych i radykalnych konfrontacji. Tak jak potrafił zerwać z endecją (mimo że w jej szeregach zaczął kształtować swój światopogląd w latach młodzieńczych), gdy zrozumiał jej ugodowość i lojalizm wobec zaborcy, a także reakcyjność jej ideologii społecznej – tak też potrafił w latach dojrzałych przezwyciężyć wszelkie sympatie dla obozu, z którym związał się szukając dróg wojskowej działalności niepodległościowej. Nie wiemy dokładnie, w jakich latach dokonuje się konfrontacja rzeczywistości i założeń ideologicznych, które przyświecały mu, gdy najlepsze lata swej młodości i wieku dojrzałego poświęcał sprawie wyzwolenia narodowego, wiążąc z nią, jak widzieliśmy, określone treści społeczno-polityczne. Można było te treści przecież odtworzyć z publicystyki przedwojennej Czarnowskiego. Była to więc, choć nieuogólniona teoretycznie, czujność wobec klas posiadających i nagromadzona empiryczna wiedza o rozmijaniu się ich polityki i ideologii z prawdziwym patriotyzmem i dobrem narodu. Było to całkowite zdemaskowanie frazesu pseudo-humanitar- nego i raczej uczuciowa niż teoretycznie i politycznie ugruntowana świadomość dominującej roli mas ludowych, a specjalnie klasy robotniczej jako trzonu narodu i najgodniejszego reprezentanta patriotyzmu. Była to nienawiść do nacjonalizmu i rasizmu we wszelkich przejawach i głębokie poczucie równouprawnienia narodów, w tym narodów słabych i kolonialnych oraz mniejszości narodowych. I głęboko odczuta idea sprawiedliwości społecznej z wysublimowaną koncepcją moralności spajającej wspólnotę narodową.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>