Czarnowski jako wychowawca młodego pokolenia cz. II

Wśród współczesnego pokolenia uczonych polskich, i nie tylko polskich, Stefan Czarnowski zajmował miejsce naprawdę wyjątkowe. Rozpiętość jego zainteresowań naukowych przy wyjątkowej ich czystości – powiedziałbym, że zupełnej „bezinteresowności“ – i pozytywna wiedza w tak rozmaitych dziedzinach, oparta na fenomenalnej pamięci, zadziwiały każdego, z kim się stykał ten historyk, socjolog, filozof w klasycznym znaczeniu tego słowa. W zetknięciu z nim i z jego dziełem nie mniej uderzała samodzielność i głębia koncepcji, niezależność myśli, odrębność postawy badawczej i oryginalność osiągniętych wyników. W fizjonomii jego występowało wyraźnie to, co było istotą jego psychiki: inteligencja wyjątkowo czujna i wrażliwa na wszystkie zjawiska społeczne, na wszelkie procesy przemian w tej dziedzinie, i wiecznie, gorączkowo bijące tętno napięcia zainteresowania naukowego. Żył od lat najmłodszych prawie wyłącznie jedną ideą, która była siłą dynamiczną jego istoty: tęsknotą badawczą i twórczą. „W twórczości jego występują stale te same cechy doskonałe. Czy zajmował się kultem św. Patryka w Irlandii, czy studiował morfologię romanizacji Galii póź- norzymskiej, czy badał idee kierownicze świata średniowiecznego lub Polski XVII i XVIII stulecia, czy przystępował do spraw tzw. aktualnych, do problemów świata współczesnego, ruchu chłopskiego albo proletariackiego, do zagadnień literatury czy kultury najszerzej ujmowanej – podejście jego było jednakowe. Analiza źródeł i faktów badanych, subtelna i świetna, występuje we wszystkich jego pracach: pociąga i zadziwia, zawsze prowadzi do wniosków jednostkowych wyjątkowo ścisłych, wprost oślepiających, i zawsze służy za pomost do konkluzji ogólniejszych. Nie byłoby nauką badanie historyczne – mówił Czarnowski – gdyby nie dochodziło się przez nie do koncepcji ogólnych, do formuł syntetycznych, w których zamyka się istota faktów i procesów społecznych.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>