Czarnowski i historyczna geneza nacjonalizmu

Czarnowski, który wyszedł przecież z organizacji nacjonalistycznej, już w r«-?.912 nie ma złudzeń co do istoty nacjonalizmu. Doprowadził go do tego i bezkompromisowy sprzeciw przeciwko ugodowoici wobec zaborców i oportunizmowi stronnictw szermujących hasłami nacjonalistycznymi, i głęboka znajomość socjologiczna procesów politycznych i ideologicznych, w tym również nacjonalizmu w zachodniej Europie, a zwłaszcza we Francji. Nie przypadkowo w tym samym roczniku „Tygodnika“ znajduje się programowy artykuł zwalczający nacjonalizm polski i głębokie studium o życiu politycznym III Republiki, w którym analiza nacjonalizmu francuskiego zajmuje niepoślednie miejsce.

Wyjaśnia Czarnowski historyczną genezę nacjonalizmu, widząc w nim reakcję na rewolucję 1848 roku. W zrozumieniu istoty nacjonalizmu dopomogła Czarnowskiemu wyznawana przez niego zasada konkretności badania zjawisk społecznych. Stwierdził on: „Wartość prądów społecznych mierzy się nie teoriami wygłaszanymi przez przywódców, ale stanowiskiem zajętym w sprawach konkretnych“. Od dyrektywy tej prosta już była droga do zrozumienia, co kryje się za nacjonalistyczną, rzekomo patriotyczną frazeologią. Wniosek brzmi: „Mamy więc do czynienia z ruchem o charakterze wybitnie demagogicznym, który wszędzie, gdzie powstał – stał się osłoną wulgarnych, materialnych interesów“. Dla ukazania sensu nacjonalizmu rodzimego posługiwał się Czarnowski przykładami zachodnio-europejskimi. Wskazywał, jak wojowniczy był francuski nacjonalizm w stosunku do grup ludności i narodów słabych, a jak szermując hasłami antyniemieckimi był faktycznie obozem politycznym, najbardziej przerażonym w chwilach faktycznego niebezpieczeństwa ze strony Niemiec, jak angielski nacjonalizm potrzebny był do cementowania nienawiści przeciwko Irlandczykom czy ludom kolonialnym. Wskazywał Czarnowski, jak w oparciu o hasła nacjonalistyczne buduje swe panowanie wszelki kolonializm.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>