Analiza życia i twórczości Czarnowskiego cz. II

Uderzała nas stwierdzona wyżej zbieżność chronologiczna przełomu ideologicznego i przemian, które wdzierały się do warsztatu badacza. Czyniły one wyłomy w wykształconych od lat podstawach metodologicznych i rozszerzały horyzont badawczy. Nie utraciły dla Czarnowskiego siły atrakcyjnej dawne zainteresowania: celtyccy bogowie i polinezyjskie mity raz po raz pojawiają się na kartach jego późniejszych prac. Ale jednocześnie pojawia się nowa problematyka, ujawniająca z całą ostrością niewystarczalność dawnej metodologii. Zagadnienia struktury kapitalistycznego społeczeństwa, klasa robotnicza i przekształcenia wsi, groźba faszyzmu i komunistyczna przyszłość świata – stają się treścią politycznego życia Czarnowskiego, a jednocześnie jego nową problematyką badawczą.

Przejście na pozycje rewolucyjnego ruchu robotniczego w walce politycznej – nie oznaczało automatycznego przyjęcia marksistowskiej metodologii w badaniach. Pojęcia, a nawet terminologia marksistowska przenika intensywnie do jego rozważań naukowych o świecie współczesnym. Znacznie wolniej występują przemiany przy badaniu tradycyjnej jego problematyki: elementy durkheimizmu bynajmniej tu nie znikają. Ale zmienia się, jak widzieliśmy, w zasadniczych punktach system założeń metodologicznych. Statyka społeczna ustępuje miejsca dynamice, zjawiska materialne życia społecznego zyskują równouprawnienie, a nawet urastają do roli czynników determinujących, historyzm nabiera nowych perspektyw i rozmachu.

Tych wszystkich, którzy znali Stefana Czarnowskiego, uderzała zawsze jego sugestywna indywidualność. Stworzyła ją i długa droga głęboko przeżytej ewolucji ideologicznej, i żywa reakcja – intelektualna i emocjonalna – na zmień- ność przeżywanej rzeczywistości, i pełna śmiałości odkrywczej bogata twórczość naukowa, :i stosunek serdecznej sympatii do ludzi, i coraz rzadszy wobec rosnącej specjalizacji naukowej uniwersalny humanizm Czarnowskiego, i radosny niemal stosunek do pracy naukowej.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>