Analiza całokształtu metodologii Czarnowskiego

„Uzupełnienia“ do książki Mauniera nie były zasadniczą rewizją durkhei- inizmu. Odnosi się wrażenie, że w tym momencie Czarnowski nie uświadamiał sobie jeszcze w pełni, jak głęboko jego rewizja sięgała. Niektórych ówczesnych czytelników uderzała sprzeczność między owymi „uzupełnieniami“ a całością książki, którą miały rzekomo tylko uzupełniać. Następne lata przyniosły dalszą ewolucję.

Zadaniem osobnego studium stać by się powinna analiza całokształtu metodologii Czarnowskiego – zarówno w ujęciach teoretycznych, jak i stosowanej w konkretnym badaniu. Niektóre ze spraw metodologicznych absorbowały Czarnowskiego szczególnie. Była to przede wszystkim problematyka prawidłowości zjawisk społecznych i metod jej badania. Stąd rozważania o stosunku poznania historycznego do socjologicznego, o jednorazowości, powtarzalności i ogólności w zjawiskach społecznych, o wielo- czy jednokierunkowości rozwoju. Jest to tematyka obu niedokończonych, a właściwie zaledwie rozpoczętych rozpraw metodologicznych Czarnowskiego: Historia i historia kultury oraz Założenia metodologiczne w badaniu rozwoju społeczeństw ludzkich. Trzeba zdać sobie sprawę, czym był w latach międzywojennych w Polsce postulat uzyskania w humainisityce metod poznania mogących pretendować do ścisłości metod nauk przyrodniczych (jakże często mówił o tym i pisał Stefan Czar- nowski) – przy dominacji intuicjonizmu w nauce, zamiłowaniu do faktografii, przy ograniczonych horyzontach poznawczych. Toteż niejednokrotnie wypadło Czarnowskiemu ścierać się polemicznie w zasadniczych teoretycznych sprawach humanistyki z historykami czy językoznawcami.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>